هفته اخير اتفاقات و اخبار متعدد سينمايي توجه همه مشتاقان سينما را به خود جلب کرده است. استيون اسپيلبرگ فيلمساز بزرگ امريکايي که کارنامه پرباري از بهترين آثار سينمايي دارد، اين بار به خاطر يک عمر فعاليت هنري از سوي انجمن مطبوعات هاليوود در 13 ژانويه 2008 در مراسم گلدن گلاب جايزه افتخاري «سيسيل ب دوميل» را دريافت خواهد کرد. او تاکنون شش بار جايزه گلدن گلاب و سه بار جايزه اسکار را نصيب خود ساخته است. از سوي ديگر پس از مدت ها انتظار بالاخره فيلم «بليت ها» ساخته مشترک عباس کيارستمي، کن لوچ و ارمانو اولمي از 28 نوامبر روي پرده سينما هاي فرانسه به نمايش درآمد. اين فيلم، سه اپيزود مشترک به کارگرداني اين سه فيلمساز برجسته دنياست که هرکدام نماينده هويت فيلمسازان شان هستند و نمونه کوچکي از راه و رسم اين فيلمسازها در دوران کاري آنها محسوب مي شوند. همچنين اين روزها جشنواره هاي متعددي در راه است که برگزيده شدن فيلم ها و دست اندرکاران شان در هر کدام از آنها، مي تواند مقدمه يي براي انتخاب در اسکار امسال باشد. از جمله اين اتفاقات اعلام نامزدهاي دريافت جوايز اسپريت است که هر ساله در امريکا برگزار مي شود. اين مراسم امسال نيز درميان انبوه مشتاقان سينما در اواخر نوامبر برگزار شد. علاوه بر اين، هفته گذشته شهر برلين ميزبان مراسم سينمايي مهم و به يادماندني ديگري نيز بود. اين مراسم، با نام اسکار اروپايي، توسط رياست آن - ويم وندرس - فيلمساز برجسته آلماني، با حضور 1400 نفر برگزار شد و 1800 عضو آکادمي سينماي اروپا برگزيده هاي خود را در رشته هاي مختلف سينما اعلام کردند.
اسپريت مقدمه يي براي اسکار
روز 27 نوامبر انتظار اهالي سينماي امريکا به پايان رسيد و نامزدهاي دريافت جوايز اسپريت اعلام شدند. مراسم اهداي جوايز اسپريت يکي از پرطرفدارترين مراسم در امريکا است که براي ارزش گذاري و هويت بخشي به سينمايي مستقل برگزار مي شود. اهداف برگزارکنندگان اين مراسم، حمايت از فيلمسازان مستقلي است که بر مبناي عقايد و افکار متفاوت با سينماي تجاري فيلم مي سازند. برندگان اين جوايز هر ساله يک روز پيش از مراسم اسکار به طور رسمي اعلام مي شوند و اغلب، اعلام نام اين برندگان، مقدمه يي براي انتخاب آنها در مراسم اسکار خواهد بود. در مراسم امسال فيلم هاي بسياري کانديداي دريافت جايزه شده اند که اغلب آنها آثاري هستند که بر مبناي اتفاقاتي واقعي ساخته شده اند و به نوعي بازسازي وقايعي تاريخي به شکلي داستاني محسوب مي شوند. فيلم «يک قلب قوي» با بازي آنجلينا جولي ماجراي «دانيل پرل» خبرنگار امريکايي است که در سال 2002 به طرز دلخراشي به قتل رسيد. اين فيلم از همان آغاز مورد استقبال تماشاچيان و منتقدان قرار گرفت. فيلم ديگري که در همين راستا مطرح شد فيلم «ماسک غواصي و پروانه» است که اين فيلم نيز بر مبناي داستان حقيقي و روايت زندگي سردبير مجله يي فرانسوي ساخته شده است. فيلم «پارانوييدپارک» ساخته «گاس ون سنت» نيز نامش در اين فهرست آمده است. اين فيلم که مانند «فيل» ديگر ساخته اين کارگردان پر از تعليق با ماجرايي دلخراش است، داستان جوان اسکيت بازي را روايت مي کند که ناخواسته سبب مرگ نگهبان پارکي مي شود و مجبور است راز اين مرگ را مخفي کند. به جز فيلم هاي نام برده شده، در ليست فيلم هاي برگزيده اين جشنواره نام فيلمي به نام«جونو» به چشم مي خورد که اين روزها سر و صداي زيادي بر پا کرده است. حتي بسياري از منتقدان معتقدند اين فيلم ممکن است يکي از کانديداهاي اصلي جايزه اسکار باشد. فيلم «جونو» به موضوع بارداري ناخواسته دختري نوجوان مي پردازد اما از نگاه فيلمساز در برخورد با اين موضوع، همه چيز به نوعي پيش مي رود که در عين دردناک بودن اتفاقي که در حال وقوع است در پايان تمام ماجرا بدون جنجال و عصبيت حل مي شود. انتخاب اين فيلم ها و جوايزي که در اين مراسم نصيب آنها مي شود علاوه بر مطرح شدن نامشان در ليست اسکاري ها اغلب سبب فروش و استقبال بيشتر تماشاچيان نيز خواهند شد. مراسم اسپريت هرساله در يک شهر برگزار مي شود. سال گذشته اين مراسم در ورشوي لهستان برگزار شد و جايزه ويژه آن به فيلم آلماني «زندگي ديگران» تعلق گرفت و قرار است سال آينده شهر کپنهاگن آلمان ميزبان برگزاري اين مراسم باشد.
من آنجا نيستم
در ميان ليست نه چندان طولاني کانديداهاي اسپريت، فيلمي که بيش از همه مورد توجه و تحسين همگان قرار گرفته فيلم «من آنجا نيستم» ساخته «تاد هينس» است. اين فيلم درباره باب ديلن خواننده و ترانه سراي سبکfolkrock است که با آميختن شعر و ادبيات و ترانه در نوشته هايش انقلابي در عرصه موسيقي مردمي به پا کرد. منتقدان بخش عمده يي از استقبال مخاطبان از فيلم «من آنجا نيستم» را علاوه بر جذابيت زندگي يک ستاره موسيقي، به پرداخت درست «تاد هينس» با نگاهي واقع بينانه به احساسات نوستالژيک چند نسل نسبت به کاراکتر باب ديلن نيز نسبت داده اند. در فيلم نقش باب ديلن را شش کاراکتر مختلف ايفا مي کنند که هر کدام تصويرگر بخش هايي از شخصيت اين شاعر و ترانه سراي محبوب راک هستند. چرا که باب در زندگي واقعي و روي صحنه هم مدام چهره عوض مي کرد و حتي در دوراني که گيتار آکوستيک را کنار گذاشت و شروع به کار با گيتار الکتريک کرد سبب اعتراض بسياري از علاقه مندان خود شد. باب ديلن شخصيت عجيبي داشت که مدام خودش را در الگوهاي جديدي تازه و بازسازي مي کرد. «تاد هينس» کارگردان فيلم که خودش از شيفتگان باب ديلن است با ساخت اين فيلم هرگز نخواسته زندگي واقعي باب را نشان دهد بلکه فيلم «من آنجا نيستم» صرفاً داستان زندگي هنري و رسانه يي باب ديلن را به تصوير کشيده و به پرسونا و شخصيت هنري باب ديلن نزديک شده است. اين فيلم بيش از آنکه اثري درباره بيوگرافي اين هنرمند بزرگ باشد مثل شعري بلند در ستايش هنر اوست. بسياري از منتقدان عقيده دارند با توجه به شخصيت پيچيده باب، اصلاً عجيب نيست که نقش او توسط شش نفر در فيلم بازي شود. «تاد هينس» که در فيلمسازي نگاهي نمادشناسانه و رمزنگارانه دارد مطالعات نشانه شناسي خود را در اين فيلم تا حد امکان به کار گرفته است. او در فيلم هاي قبلي خود هم درباره مضمون ستاره هاي موسيقي راک تجربياتي کسب کرده بود که شايد همه اين تجربيات حالا سبب درخشش اين فيلم شده اند. فيلم «من آنجا نيستم» به رغم اينکه پس از اکران اخير آن در جشنواره ونيز با استقبال فراواني روبه رو شد، مورد انتقاد هايي هم قرار گرفته است. عده يي عقيده دارند «تاد هينس» با اين فرم فيلمسازي درباره باب ديلن، بيوگرافي سازي را زير سوال برده است و فيلم خط داستاني مشخصي ندارد اما موضوع اينجاست که «تاد هينس» بارها يادآوري کرده است که اصلاً قصد بيوگرافي سازي و داستان پردازي ندارد. او تنها خاطره ستاره يي دوست داشتني را با فيلم «من آنجا نيستم» يادآوري مي کند؛ فيلمي که حتي از نام آن چنين برمي آيد که قرار نيست باب ديلن در فيلم حضور داشته باشد.
باز هم کريستين مونيو و فاتح آکين
در همين هفته فيلم «چهار ماه، سه هفته و دو روز» باز هم براي فيلمساز سابقاً گمنام و در حال حاضر مشهور «کريستين مونيو» افتخار ديگري آفريد. «کريستين مونيو» با اين فيلم آمده است تا نام خود را ديگرباره جاودانه سازد. فيلم او علاوه بر دريافت نخل طلاي جشنواره کن توانست به عنوان فيلم برگزيده بيستمين دوره مراسم اهداي جوايز آکادمي فيلم اروپا انتخاب شود. رياست اين آکادمي که توسط فيلمساز بزرگ «اينگمار برگمان» پايه گذاري شده، در حال حاضر بر عهده «ويم وندرس» است و اين مراسم در اروپا معادل برگزاري مراسم اسکار در امريکا محسوب مي شود. فيلم «چهار ماه، سه هفته و دو روز» در رقابت با فيلم هايي مثل «پرسپوليس»، «ملکه»، «آخرين پادشاه اسکاتلند» و «لبه بهشت» موفق به دريافت اين جايزه شد. اين فيلم در واقع ششمين ساخته اين فيلمساز بزرگ رومانيايي است که از نسل فيلمسازان ساختارشکني است که تلاش مي کنند پرده از تاريخچه غم انگيز کشورشان بردارند. «کريستين مونيو» در اين فيلم دوران اختناق حکومت چائوشسکو را با نگاهي دردناک و گاهي حتي طنزآلود تصوير کرده است. در اين دوران سقط جنين به هر شکلي غيرقانوني بود و جريان فيلم در رابطه با همين قانون شکل مي گيرد؛ قانوني که «کريستين مونيو» درباره آن در مصاحبه يي به شوخي مي گويد؛ شايد به خاطر وجود همين قانون بود که خود من به عنوان فرزندي ناخواسته به دنيا آمدم، ماجراي فيلم داستان دختر دانشجويي است که ناخواسته باردار مي شود و در طي اتفاقاتي با کمک دوست صميمي و نزديکش تلاش مي کنند به شکلي غيرقانوني نوزاد را سقط کنند. اين دو دختر در اين مسير با دردسر هاي زيادي روبه رو مي شوند. فيلم حال و هوا و لحني تلخ، اما حقيقي دارد و بخش هايي از آن بر مبناي اتفاقاتي واقعي ساخته شده است. در اين مراسم علاوه بر اهداي چند جايزه به فيلم هاي منتخب ديگري مثل فيلم «ناشناس»، اثر اخير جوزپه تورناتوره، کارگردان فيلم سينماپاراديزو، جايزه بهترين فيلمنامه هم به فيلم «لبه بهشت» اثر فاتح آکين فيلمساز ترک ساکن آلمان تعلق گرفت. فاتح آکين هم مثل مونيو از کارگردان هاي تقريباً گمنامي بود که امسال در مراسم جشنواره فيلم کن بخت با او يار بود تا نامش بر سر زبان ها بيفتد. آکين پيش از اين در جشنواره کن با فيلم «در طرف ديگر» جايزه بهترين فيلمنامه را نصيب خود ساخته بود؛ فيلمي سياه و تلخ و حاوي حقايقي درباره مهاجران ترکي که در آلمان زندگي مي کنند. اين فيلم مشکلات و دردسر هايي را تصوير مي کند که مهاجرت براي آنها به ارمغان آورده است. «فاتح آکين» که از پدر و مادري ترک و مهاجر و در هامبورگ آلمان متولد شده به خوبي با مشکلات خانواده هاي مهاجر آشناست و تم مهاجرت مضموني است که زمينه مناسبي براي فيلم هاي موفق او بوده است.
آکين در کارنامه خود علاوه بر چند فيلم کوتاه و مستند، در سال 2001 مستندي درباره خانواده مهاجر خود ساخت و از آن زمان به عنوان يکي از استعداد هاي فيلمسازي مطرح شد و پس از آن نيز فيلم تحسين شده «رو به ديوار» را ساخت که باز هم درباره مهاجران و زندگي پرمشقت آنها در آلمان بود. او در سال 2004 موفق به دريافت خرس طلايي از جشنواره برلين شد. فيلم اخير او «در طرف ديگر» هم با مضموني مشابه «رو به ديوار» به پناهندگان و مهاجران غيرقانوني مي پردازد. اما نام اين کارگردان خوش شانس امسال براي بار دوم در فهرست شرکت کنندگان در مراسم اسکار قرار گرفت و اين اتفاق آنقدر خوشحال کننده و نادر بود که خود فاتح آکين را نيز شگفت زده کرد. پس از انتخاب آخرين فيلم داستاني آکين با نام «در طرف ديگر» از طرف آلمان براي شرکت در رقابت در هشتادمين دوره مراسم اسکار، براي بار دوم نام او به عنوان تهيه کننده فيلمي ديگر با نام «تقوا» از سوي ترکيه در ليست اسکار قرار گرفت. کارگردان جوان فيلم «تقوا»، «اوزر کيزيلتان»، فيلمساز تازه کار ترکيه يي است که پيش از اين با اين فيلم جايزه منتقدان را در جشنواره برلين دريافت کرده است. کارگردان فيلم تقوا موضوعي نسبتاً جديد و متناسب با اوضاع جامعه امروز ترکيه را دستمايه کار قرار داده است و اين فيلم به روايت سازندگان آن سعي دارد برخورد ميان سنت و مدرنيته را به چالش بکشد.
به نقل از هفته نامه اعتماد
